ترجمه چکیده مقاله
در مطالعات مرتبط با نسخههای قرآنی کهن، تعیین بومگاه یا محل نگارش این نسخ مسئلهای دشوار است؛ چراکه در بیشتر اوقات، این نسخ خالی از انجامه یا یادداشت وقف هستند. گزارشهای منابع متقدم اسلامی در رابطه با اختلاف رسمهای مصاحف شهرهای گوناگون (مصاحف الأمصار) میتواند به یافتن راهحلی برای این مشکل کمک کند. در کتاب تاریخ قرآن، از نولدکه و دیگران، لیستی از اختلافهای بومها آمده که عمدتا مبتنی بر المقنع نوشته الدانی است. اما همانگونه که نویسندگان این کتاب بیان کردهاند، مقایسهای از برخی نسخ قرآنی کهن موجود در موزه کاخ طوپقاپی با این جدول مصاحف الأمصار، حکایتگر آن است که برای شناسایی بومگاه نسخ قرآنی، نمیتوان به گزارشهای سنتی اعتماد کرد، چراکه هیچ یک از این نسخ نمیتوانند به هیچ بوم خاصی منتسب شوند.
مقاله فعلی، در پی آن است که نشان دهد که این مشکل از آنجا ناشی شده که فقط به دادههای ارائه شده توسط الدانی اکتفا شده است و از منابع متقدمتر و مهمتری، همچون کتاب المصاحف سجستانی، غفلت شده است. این مقاله میکوشد تا دستهبندی جدید و دقیقتری از اختلافهای بومها بدست دهد؛ در این جهت، با استفاده از منابعی مثل کتاب المصاحف سجستانی که توسط نولدکه و نویسندگان همکارش استفاده نشده، گزارشهای مصاحف الأمصار را بازخوانی کرده و فهرست اختلافهای این مصاحف را دقیقتر سازد. در نتیجه، رسم ثبت شده در هر یک از این مصاحف متقدم، با گزارشهای بهجامانده در منابع ادبی از ویژگیهای یکی از مصاحف الأمصار، تطابق بیشتری خواهد یافت. از انجا که متن نسخههای به جا مانده ماهیت چندگانهای ندارند [و اینگونه نیست که متعلق به چند بومگاه باشند]، ما با درجهای از اطمینان میتوانیم نتایجی را بگیریم که گزارشهای رسیده از مختصات مصاحف شهرهای گوناگون را تقویت میکند.
برای دانلود فایل مقاله کامل اینجا کلیک کنید.
معرفی نویسنده:
آلا وحیدنیا
پژوهشگر پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی