این مقاله با تمرکز بر کتیبهای به زبان عربیِ کهن (Palao-Arabic) که احتمالاً به یکی از صحابه حضرت محمد منسوب است کشف مهمی در زمینۀ کتیبهنگاری اولیۀ اسلامی ارائه میدهد.
نویسندگان، احمد الجلاد و هیثم صدقی کتیبهای را که در منطقۀ الباحة (منطقهای در حجاز و واقع در ۳۰۰ کیلومتری مکه) یافت شدهاست و دو نوشته بر روی آن مشاهده میشود مستند کردهاند. نوشته اول احتمالاً توسط حنظلة بن أبی عامر (معروف به غسیل الملائکة)، یکی از صحابه پیامبر که در جنگ احد (سال ۳ هجری) به شهادت رسید، در دوره قبل از اسلام او، نگاشته شدهاست. نوشتهٔ دوم، به نام عبدالعزی فرزند سفیان ثبت شدهاست که در منابع مکتوب شناخته شدهنیست.
این مقاله به درک شیوههای زبانی و کتیبهنویسی در منطقۀ حجاز در دورۀ صدر اسلام کمک میکند و بینشهایی را در مورد چشمانداز مذهبی این منطقه ارائه میدهد که عمدتاً اعتقاد به خدای واحد را ثبت کردهاست. این یافتهها برداشت رایج از شرک را که توسط منابع مکتوب اسلامی مطرح شده است، به چالش میکشد و از تاریخی و مستند بودن دودمانهای ثبت شده در سنت اسلامی حمایت میکند.
بررسی باستانشناسانه و محتوایی این سنگنبشته، تاریخگذاریای به قبل از تأسیس دولت مدینه را پیشنهاد میدهد که مساهمت ارزشمندی در مجموعه متون کهن-عربی است.
معرفی نویسندگان:
احمد الجلاد فیلولوژیست، مورخ زبان و کتیبهشناس است که دربارهٔ زبانها و فرهنگ عربستان پیش از اسلام تحقیق میکند و استاد مطالعات عربی دانشگاه ایالتی اوهایو است. او از سخنرانان سومین مدرسه انعکاس بوده است. برای تحقیقات دیگر او در باب حجاز پیشااسلام با استفاده از سنگنبشتههای شبهجزیره، به کتاب جدید او دین و آیینهای کوچگران عربستان پیشااسلامی و ریشۀ نام قرآنی «عیسی» رجوع کنید.
هیثم صدقی مدیر اجرایی انجمن بینالمللی مطالعات قرآنی (IQSA) است. مقالهٔ او با عنوان: «نقطهگذاری در متن رسم قرآن و قرآن شفاهی» پیش از این در اینجا معرفی شدهاست.